Yazılı Olmayan Kurallar

Yazılı olmayan kurallar ise, net çizgiler ile çizilemeyen, toplumdan topluma, kişiden kişiye değişebilen normlardır. Bu nedenle tanımlanmasında güçlük yaşanan kurallardır. Bu kurallar yazıldığı zaman uygulanıp uygulanmadığını denetleyecek mekanizmalar güvenlik güçleri değil, bizzat bunları yaşayanlardır. Dolayısıyla etik kurallar bir bakıma kişinin kendi kendine duyduğu vicdani yükümlülükler ile sınırlıdır.

Yazılı olmayan kurallara kısaca aşağıdaki kuralları verebiliriz:

İnternet Etiği

1.      İnternet’te bize yapılmasını istemediğimiz davranışları biz de başkalarına yapmamalıyız ve gerçek hayatta nasıl davranmamız gerekiyorsa o şekilde davranmalıyız.

2.      İnternette ne yapılacağına dair etik bir ikileme düştüğümüzde gerçek hayatta ne yapmamız gerekiyorsa öylece hareket etmeliyiz.

3.      İnternette karşılaştığımız tanıştığımız kişilerin belki yüzünü göremiyor, sesini duyamıyor ve yüz mimiklerini gözleyemiyoruz fakat bütün bu şartlar, bizim normal yaşamda insanlara göstermiş olduğumuz saygıyı sanal dünyadaki insanlara göstermememize neden olmamalıdır. İnternette karşılaştığımız insanlara da aynı seviyede saygımızı göstermeliyiz ki benzer bir davranışla karşılığını alabilelim.

4.      İnternet sadece Türklerin, Avrupalıların veya Asya kültüründen insanların olduğu bir ortam değildir. Dünyanın her bölgesinden insanlar bu ortamda varlık göstermektedirler. Her kültürün kendine göre değer ve inançları vardır. Bizim için normal olan bir söz başka bir kültürde yanlış algılanabilmektedir. Bu noktayı göz önüne alarak sanal ortamdayken hassasiyetle hareket etmeliyiz.

5.      İnternetle henüz tanışmış kişilerin yapabilecekleri yanlışlıkları anlayışla karşılamalı onlara yol gösterici olmalıyız.

6.      Sanal ortamdaki sataşmalara karşılık verip zaten istedikleri böyle bir davranış olan insanlara alet olmamalı interneti bu şekilde kirletilmesini önlemeye çalışmalıyız.

7.      Kendimizin ya da başkalarının özel hayatına karşı saygılı olmalıyız. Kendimize veya başkalarına ait özel sırları Internet ortamına aktarmamaya dikkat etmeliyiz.

8.      İnternette yüz hareketleri görülmez, ses tonumuz duyulmaz yani sadece yazdıklarımızla varız. Bu nedenle yazdıklarımıza çok dikkat etmeli örneğin büyük harflerle yazı yazmamalıyız. Çünkü büyük harf yüksek ses ve kızgınlık manasına gelmektedir. Cümlelerimizin nitelikli, ölçülü ve dengeli olmasına özen göstermeliyiz. Fikirlerimizi gayet net, sade ve ahlâk kuralları çerçevesinde yazmalıyız.

9.      İnternette yazdığımız yazıları eğer gerçek ortamda karşımızdaki kişiye söyleyemeyeceksek yazmamalıyız, yazdığımız şeyleri gerçek ortamda söyleyip söyleyemeyeceğimizi kontrol ettikten sonra göndermeliyiz.

10.  İnternette yüzler görülemediği için sembollerle anlaşılır. Önem verdiğimiz bölümü (*) veya (“) arasına yazarak ifade edebiliriz. Duyguları ifade eden bilenen bazı semboller ise şunlardır; 🙂 (gülümseme)  😉 (göz kırpma)  😦 (üzülme)

11.  İnternet ortamının sağladığı olanakların yasa dışı biçimde insanlara zarar verme, başkalarının işlerini engelleme, gizli ve kişisel bilgilerini ele geçirip yararlanma, her türlü sahtekarlık, yolsuzluk, dolandırıcılık ya da hırsızlık gibi kötü amaçlı kullanımına yol açmamalıyız ve göz yummamalıyız.

12.  İyelik haklarını zedelememeye özen göstererek, başkasının veri kaynaklarını ve düşüncelerini, yazılımlarını kendimizinmiş gibi sahiplenmeye kalkışmamalıyız.

E-Posta İletilerinde ve E-Posta Gruplarında Etik Kurallar

1.      Bize gelen bir iletiyi, başkasına aktarmak istediğimizde, bu iletiyi bize gönderinin bunu isteyip istemediğinden emin olmalıyız.

2.      Bizim okumak için vakit harcamadığımız mailleri başkalarına göndermemeliyiz.

3.      Eğer yazdığımız mesaj tek bir kişiye değil de bir gruba gidiyorsa, mesajın geneli ilgilendiriyor olmasına özen göstermeliyiz.

4.      İnsanların duygusal zayıflıklarını kullanan mesajların dağılmasına olanak vermemeliyiz. Örneğin; amansız hastalık için yardım veya son isteği yazılan mesajın dünyayı dolaşmasını istemek.

5.      Ulaşmadığı kaygısı ile bile olsa aynı iletileri ardı ardına göndermemeliyiz.

6.      Virüslü iletiler ile karşılaştığımızda en kısa zamanda kaynağına duyurmalıyız ve etkileneceğini sandığımız kişileri gecikmeden uyarmalıyız.

7.      Mesaj gönderirken konu bölümünü boş bırakmamalıyız. Gönderdiğiniz mesajın içeriğini anlatacak özet kelimeler ile tanımlayarak mesaj hakkında bilgi verilmelidir.

8.      Önemli değilse büyük boyutlu dosyaları maillerinize ataş yapıp göndermeyiniz. Sizin bilgisayarınızdan o anda gidiyor gibi görülse de bu durum mail aktarım sistemlerinde yoğunluğa ve yavaşlamaya neden olmaktadır. Örneğin resimler, animasyonlar gibi…

9.      Spam dediğimiz kişilerin izni olmadan reklam amaçlı mail göndermekten kaçınınız. Yapılan araştırmalar bu tip davranışın satılan ürünle ilgili güvenirliliğin azaldığını göstermektedir.

10.  Posta kutunuzdaki mesajların sizden başkaları tarafından da okunabileceğini unutmayın

11.  E-Posta bilgilerinizi [kullanıcı kodu, şifre] kimseye vermeyin.

12.  Zincir mesajlara cevap vermeyin, zincirin uzamasına neden olmayın.

13.  Başlıklar dışında büyük harf kullanmanın “bağırmak” olduğunu unutmayın.

14.  Mesajınızda dikkat çekmek istediğiniz noktaları *asteriks işaretleri arasına* alın.

15.  Özellikle sizden ticari amaçla e-posta almayı beklemeyen kişilere ticari e-mail göndermeyin.

16.  Size gönderilmiş bir e-postayı sahibinden izin almadan genele açık ortamlara [örneğin tartışma grupları] göndermeyin.

17.  Tanımadığınız ortamlara mesaj gönderirken mesajınızın sonuna “elektronik imza mesajınızı” ekleyin. Elektronik imza mesajınızın en çok dört satır olmasına dikkat edin.

18.  E-postanızda kullandığınız her türlü alıntı için copy right kurallarına saygılı olarak, ilgili referansları belirtiniz.

19.  Mesajlaşma listesi [mailing list] sahibiyseniz, listenize kayıt yaptıran kişilerin bunu şahsen yaptıklarını anlamak üzere, listenize almadan önce kendilerine matbu bir e-mail gönderin.

20.  Hitap ettiğiniz alıcının kimliğine gore bir dil ve ifade tonu seçmeniz

21.  Mesajınızı kısa ve ozlu yazmanız

22.  Gelen mesajlari cevaplamadan once dikkatle okumaniz

23.  Esprili veya alayci dil kullaniminda dikkatli olmaniz

24.  Kisiye degil konuya cevap vermeniz

25.  Mesajlarda kötü niyetin değil yanlış anlamaların daha fazla meydana geldiğini bilmeniz

26.  Elektronik iletişimde uygun nazik bir ifade kullanmanın sağ duyunun gereği olduğunu hatırlamanız

Web Site Yayıncılığında Etik Kurallar

1.      Web sitenizde doğrudan büyük resim dosyalarını sergilemeyin. Pul büyüklüğündeki versiyonlarını kullanın.

2.      Başkasının sitesine listenizden link verecekseniz, nezaket açısından ilgili kişiye bilgi vermenizde fayda vardır.

3.      Web sayfalarınızın sadece metinden oluşan versiyonlarını da sergileyin. Özellikle modemle bağlanan düşük bant genişliğinde sörfçüler size minnettar kalacaktır.

4.      Web sayfalarınıza görsel ya da ses malzemeleri ekleyecekseniz, ilgili dosyaların yanına büyüklüğünü yazın [örneğin 105Kb].

5.      Her Web sayfanızın, özellikle de ana sayfanızın, en alt kısmına size ulaşılacak e-posta adresinizi belirtin.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s